ALMA: trzy jądra w jednym obłoku gazu na różnych etapach rozwoju

Astronomowie, korzystając z danych radioteleskopu ALMA, rozdzielili masywny region gwiazdotwórczy G40.282−0.219 na trzy zwarte jądra. Każde z nich znajduje się na innym etapie rozwoju, choć wszystkie powstały w tym samym obłoku gazu i pyłu.

Od ogólnego obrazu do pojedynczych jąder

Obserwacje ALMA z ostatnich lat pokazują, że masywne, gęste obłoki gazu zwykle nie są jednolite. Składają się z wielu mniejszych jąder, które leżą blisko siebie, ale różnią się masą, stopniem rozwoju i właściwościami fizycznymi oraz chemicznymi. Dawniej, przy niższej rozdzielczości, dało się opisać jedynie całą strukturę naraz. Poszczególnych jąder nie można było oddzielić ani ocenić, na jakim są etapie.

Badanie przeprowadziła A. G. Tegegne, doktorantka z grupy zajmującej się powstawaniem i ewolucją gwiazd w Xinjiang Astronomical Observatory Chińskiej Akademii Nauk, pod kierunkiem prof. Jarkena Esimbeka i Andreya M. Sobolewa. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „The Astrophysical Journal”.

Trzy jądra, trzy etapy

Region G40.282−0.219 leży w odległości około 3,4 kiloparseka od Ziemi. Wcześniejsze obserwacje o niskiej rozdzielczości pokazywały w nim jeden masywny obiekt protogwiazdowy. Dane ALMA z zakresu 1,3 mm pozwoliły wyodrębnić trzy jądra, oznaczone MM1, MM2 i MM3:

  • MM1 – najmasywniejsze, ok. 24,6 masy Słońca. Zarejestrowano w nim najmniej linii widmowych cząsteczek i nie wykryto ani wypływów materii, ani maserów.
  • MM2 – ok. 8,4 masy Słońca. Wytwarza silny wypływ, a jego dżet tlenku krzemu (SiO) porusza się z prędkością ok. 25 km/s.
  • MM3 – najmniej masywne, ok. 5,2 masy Słońca, ale z najwyższą temperaturą pyłu i największą różnorodnością cząsteczek. Występuje w nim też maser metanolowy klasy II na częstotliwości 6,7 GHz.

Na tej podstawie badacze wskazują, że w obrębie jednego obłoku istnieje sekwencja ewolucyjna: od najmłodszego MM1 do najbardziej zaawansowanego MM3. Zaskakujące może się wydawać, że to najlżejsze jądro jest najdalej w rozwoju. Pokazuje to, że sama masa nie mówi, jak daleko posunęło się powstawanie gwiazdy.

Dlaczego jedna cecha nie wystarcza

Zdaniem autorów wyniki dowodzą, że etap rozwoju jąder w masywnych regionach gwiazdotwórczych można określić trafniej tylko wtedy, gdy uwzględni się wiele czynników naraz. Chodzi o masę, gęstość i temperaturę, obecność lub brak wypływów i dżetów, bogactwo linii cząsteczkowych oraz rodzaje wykrytych maserów.

Co to oznacza w praktyce

Maser to naturalne źródło silnego promieniowania mikrofalowego w obłokach gazu, działające podobnie do lasera, tyle że w zakresie fal radiowych. Obserwacje tego typu nie mają bezpośredniego wpływu na życie codzienne, ale pomagają zrozumieć, jak powstają masywne gwiazdy. To jeden z mniej poznanych procesów w astronomii, bo takie gwiazdy tworzą się szybko i w gęstych, zasłoniętych pyłem obszarach.

ALMA to międzynarodowe przedsięwzięcie, położone w chilijskiej pustyni Atacama. Jego dane są po pewnym czasie dostępne dla badaczy z różnych krajów, także europejskich. Polscy astronomowie również mogą korzystać z takich archiwów, choć to konkretne badanie wykonał zespół z Chin.

Źródło: Phys.org – „ALMA reveals three star-forming cores at different stages inside one gas clump”

https://dinusiek.pl/luxmed-pakiet-rodzinny-ochrona-zdrowia-bez-kompromisow/ https://koco.pl/panwybierak-podpowiada-jak-nie-przeplacic-za-internet-i-tv/ https://lamari.pl/internet-na-lata-jak-uniknac-bledow-przy-podpisywaniu-umowy